خانه / بازاریابی / اصول و مفاهیم بازاریابی / بازاریابی (مارکتینگ) چیست؟

بازاریابی (مارکتینگ) چیست؟

تعریف مفهوم بازاریابی یا Marketing برای بسیاری از افراد آشنا و نا آشنا شاید تنها به برداشت لغوی از کلمه بازاریابی (مارکتینگ) منتهی می شود، و حتی بسیاری از افراد آشنا نیز در مورد اصطلاح بازاریابی اشتباه کرده، آن را معادل فروش ، تبلیغات و سیاست های ترویجی فروش(Promotion) که باعث افزایش فروش می شود، می دانند. با ادامه این بخش از سری مقالات اصول و مفاهیم بازاریابی همراه ما باشید.

شاید برای بعضی عجیب باشد اگر بدانند که فروش بخش کوچکی از عملیات بازاریابی است. چنانچه که اگر کل فرآیند بازاریابی را به کوهی یخی تشبیه کنیم ، فروش تنها بخش کوچک بیرون آب آن است و حجم عظیم و پایه ای مابقی در زیر آب مخفی است.

فروش فقط بخش کوچکی از عملیات بازاریابی است و مهمترین آن نیست ولی به نحوی یکی از ارکان اصلی سنجش و ارزیابی موفقیت یک برنامه بازاریابی است.

تا کنون تعریف های گوناگونی برای بازاریابی یا Marketing بیان شده است، که در این پست به تفصل راجع به دیدگاه های مختلف درباره تعریف مفهوم بازاریابی خواهیم پرداخت.

از دیدگاه فیلیپ کاتلر پدر علم بازاریابی نوین؛ بازاریابی به عنوان فرآیندی مدیریتی – اجتماعی تعریف می‌شود که بوسیلهٔ آن افراد، گروه‌ها و سازمان ها از طریق تولید و مبادلهٔ کالا(و خدمات) با یکدیگر، به تأمین نیازها و خواسته‌های خود اقدام می‌کنند.
برای روشن شدن  این تعریف باید در ابتدا نیاز، خواسته، تقاضا، کالا، مبادله، معامله و بازار را بررسی کرد:

نیاز یا Need:

به نحوی احساس محرومیت انسان نسب به برخورداری از یک خدمت یا کالا را نیاز یا Need می گوییم.

خواسته یا Want:

وقتی یک نیاز برای انسان برجسته شود تبدیل به خواسته می شود.
خواسته در علم اقتصاد و بازاریابی شکل ظاهری نیازهای ماست، که می تواند به صورت کالا یا خدمت مطرح شود، در واقع خواسته شکلی است که نیازهای انسان تحت تاثیر فرهنگ و شخصیت آنها به خود می گیرد، است.
خواسته بر اساس توانمندی تامین کننده یا تولید کننده ها در نحوه برطرف کردن نیاز تعریف می شود.

تقاضا یا Demand:

در دنیای اقتصاد، تقاضا یعنی میل و خواست و توانایی یک فرد برای دریافت کالا یا خدمتی.

کالا یا Good:

از دیدگاه علم اقتصاد، محصولات و موادّ مختلفی که توسط تولیدکننده، به بازار یا Market عرضه شود و در برابر دریافت پول، یکی از نیازهای انسان را تأمین و رفع کند، کالا نام دارد.
نیاز، خواسته و تقاضا انسان را بسوی کالاهایی می کشاند که می تواند این نیازها و خواسته ها و تقاضاهایش را برآورده سازد.
کالاهایی که در بازار عرضه می‌شوند، و به فروش می‌رسند تا توسط مصرف کنندگان خریداری شوند و به مصرف برسند، کالاهای مصرفی نام دارند و کالاهایی که تولیدکنندگان دیگری برای تولید کالاهای مختلف دیگر، آن‌ها را خریداری کنند و مورد استفاده قرار دهند، کالای واسطه‌ای نامیده می‌شود. کالاهایی که نیازهای اولیه مصرف کنندگان را تأمین می‌کند، کالاهای ضروری و کالاهایی که برای تأمین نیازهای کم اهمیت تر مصرف می‌شود، کالاهای تجملّی نامیده می‌شود.

چرخه بازاریابی
چرخه ارزش یک محصول در بازار توسط نیاز، خواست و تمایل بازار تعیین می شود.

مبادله یا Exchange:

مبادله، دریافت چیزی مطلوب از کسی دیگر، در مقابل ارائه مابه ازایی به او . مبادله فقط یکی از انواع روش هایی است که مردم به وسیله آن کالای مطلوب خود را به دست می آورند.

معامله یا Transaction:

توافق، ارتباط، یا حرکتی است که بین خریدار و فروشنده برای تبادل یک دارایی و وجه صورت می‌گیر را معامله یا Transaction می گویند.
وقتی یک واحد برای مبادله کالا در میان باشد معامله بوجود می آید.

بازار یا Market به مجموعه‌ای از خریداران بالقوه و بالفعل یک کالا یا خدمت گفته می‌شود.
از دیدگاه فیلیپ کاتلر:

بازار شامل تمام مشتریان بالقوه‌ای است که دارای نیاز و خواسته مشترک می باشند و برای تامین نیاز و خواسته خود، به انجام مبادله متمایلند و توانایی انجام این کار را نیز دارند.
فیلیپ کاتلر، پدر علم بازاریابی نوین

اندازه یک بازار یا Market Size به تعداد افرادی بستگی دارد که:

  1. به محصول به معنی عام یا شی مورد نظر علاقمندند
  2. حاضرند منابع لازم را بری به دست آوردن محصول مبادله کنند.

به عنوان جمع بندی آنچه در بالا گفتیم:
بازاریابی یعنی تلاش در جهت از قوه به فعل درآوردن مبادلات برای ارضای نیازها وخواسته های بشر در محیط بازار.

و اگر بخواهیم به آن با نگاه قرن کنونی بنگریم:

بازاریابی علم و هنر شناخت نیازهای مشتری و پاسخگویی منطقی به آنهاست به طوری که به یک نتیجه برد-برد ختم شود.
فیلیپ کاتلر، پدر علم بازاریابی نوین

ابعاد گوناگون مارکتینگ

  • بازار گرایی یا Market Orientation: گرایش به بازار و نیاز مشتریان اولین ویژگی بازاریابی جدید است، مدیر موفق در بازار کسی است که سازمان را با شرایط روز همگام کند و این زمانی امکان پذیر است که کارکنان و مدیران سازمان بر اساس رفتار و گرایش بازار عمل کنند.
  • بازار شناسی یا Market Studies: “شناخت” لازمه ی هر حرکت عاقلانه و هر تصمیم اصولی است،  شناخت بازار تلاشی نظام مند است برای گردآوری، ثبت و ضبط اطلاعات مربوط به همه ی اجزای تشکیل دهنده ی نظام بازار و همه عواملی که بر نظام بازار تاثیر می گذارند.
  • بازار داری: بازار داری یعنی حفظ مشتریان کنونی و تشویق و ترغیب آنان به خرید بیشتر و تداوم خرید از طریق ایجاد و ارتقای سطح “رضایت” در آنان. آگاهی از رفتار مشتریان، ارتباط برقرار کردن با آنان، داشتن اطلاعات روانشناختی وجامعه شناختی و نیز اطلاع داشتن از حرکات و امکانات رقبا نقش مهمی در حفظ و مدیریت نیاز مشتریان دارد.
  • بازاریابی: بازاریابی یعنی جستجو برای یافتن مناسبترین بازار و بخش هایی که سازمان می تواند در ان جا به صورت مفید ترو موثرتر حضور یابد و پاسخگوی نیاز و خواسته بازار باشد، بازاریابی یعنی بخش بندی یا تقسیم بازارها و تعیین محصولات و خدمات شرکت برای مناسب ترین بازارها جهت عرضه.
  • بازار سازی: بازارسازی یعنی نفوذ در بازار و معرفی و شناساندن سازمان و محصولات و خدمات ان با استفاده از عوامل قابل کنترل بازاریابی)محصول، قیمت، توزیع وترفیع فروش( . بازاریابان با بکارگیری درست و اصولی این عوامل می توانند در شرایط مختلف جایگاهی در بازار برای خود به دست آورند و با سیاست ها و برنامه های مناسب سهم بیشتری از بازار را در اختیار بگیرند.
  • بازار گردی: بازارگردی وظیفه ای است که بازاریاب یا Marketor را وادار می سازد تا بیش از دیگران با تحولات و تغییرات  بازارها آشنا گردد. این آگاهی از طریق حضور در صحنه رقابت و مبادله و مشاهده بازارها امکان پذیر است، شرکت کردن در نمایشگاهها، بازدید از بازار های گوناگون و بودن در محیط بازار، دید مدیران را بازتر می سازد، به عبارتی، مهمترین نقش بازار گردی تقویت و گاهی تغییر “دید” است.
  • بازار سنجی: بازار سنجی یعنی تحلیل موقعیت بازار با توجه به آنچه بودیم و داشتیم، آنچه هستیم و داریم و آنچه باید داشته باشیم. همه محصولات و خدمات و سازمان ها دارای منحنی عمر خاصی هستند که این منحنی شامل مراحل معرفی، رشد، بلوغ و اشباع و افول است و هر مرحله شرایط ویژه ای دارد که بازاریاب باید براساس این ویژگی ها واکنش های مناسبی نشان دهد. بازار سنجی یا ارزشیابی و سنجش فعالیت های سازمان، نقاط قوت و ضعف را نسبت به شرایط موجود و رقبا به خوبی آشکار می سازد.
  • بازار گرمی: برای بازار داری لازم است بازار گرمی را از دست ندهیم، بازارگرمی یعنی تبلیغات و تشویق به موقع جهت آگاه ساختن، متقاعد ساختن و ترغیب مشتریان برای ارتباط بیشتر با سازمان و خرید از آن و مقابله با حرکات رقبا، یکی از مهمترین ابزار های بازار گرمی استفاده از خلاقیت، نوآوری و ابتکارات در صحنه رقابتی بازار است.
  • بازار گردانیبازار گردانی یعنی مدیریت بازار که شامل برنامه ریزی، اجرا و کنترل امور گوناگون بازار در ابعاد گوناگون بازاریابی است. بازار گردانی شامل تنظیم و تنظیم استراتژی ها و برنامه ها، سازماندهی و اجرای همه ی امور مربوط به شناساندن و معرفی محصولات شرکت به بازار ها، نظارت بر فعالیت ها برای دستیابی به اهداف سازمان و ایجاد رضایت برای مشتریان و جامعه است.

درباره ی سینا حسینی

مطلب پیشنهادی

انواع وبینارهای اینترنتی و کاربردهای‌شان – بخش دوم

انواع وبینارهای اینترنتی و کاربردهای‌شان – بخش دوم

در مقاله قبلی با مقدمات و اطلاعاتی درباره وبینارهای اینترنتی آشنا شدید و از اهمیت …

۵ دیدگاه

  1. اس ام اس مارکتینگ

    مقاله خیلی خوبی بود و تقریبا کاملاً خوندمش.

    اگر مایل باشید یه مقاله کامل با موضع بازاریابی پیامکی براتون بفرستم و منتشر کنید ؟

    از طریق ایمیل میتونید در ارتباط باشید با من.

    ممنون.

  2. یک برند شناسنامه اصالت یک محصول وقدمت یک شرکت را می رساند مثلا بعضی از شرکتها در اروپا تا ۲۰۰ سال قدمت دارنند وآن برند است که ماندگار شده نه مدیران ابتدایی آن شرکت …!

  3. مطالب قوق بسیار عالی بود با تشکر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *